1

سنگ و ستاره

نا آرامی هایم را
در یخچال ها و پیریخ های پامیر
فرو بردم
در تابستان ۲۰۱۲

و بی تابی هایم را در رود پنج
رها کردم
که روانه است از شانه های بدخشان 
وعده گاه سنگ و ستاره

تا وقتی به آمو
 و سیردریا
و زرفشان می رسد
خروشان تر از آب های وخش و ورزاب باشد

آن وقت شفا خواهم یاف
آن وقت عطش از دلم
خواهد رفت

ژویه ۲۱۰۲

1

بعد از سفر بیست و پنج روزه به دوشنبه و بدخشان

دیشب برگشتیم. با یک دل مهر و دو دیده شعلور از دیدار دوستان قدیم و تازه و با صد کیلو بار. صد کیلو باری که از نیم بیشترش کتاب های دوستان و آشناهای تاجیک است و تازه نشر های که دوست داشتم با خود داشته باشم تا با آرامش بخوانم و نیمی دیگرش گیاه های شفابخش از کوه های پامیر که بی اغراق می توان گفت به اندازه یک سال ذخیره یک شمن و یا تبیب مردمی مواد شفابخش دارم، از مومیا تا اوزوکریت.

از سفر گفتنی زیاد است اما اولین چیزی که در برگشت به خانه دقتم را جلب کرد حمله گیاه های خودرو بود و غلبه آنها به گل های باغجه. آن قدر بلند و زیاد روییده بودند که غیرتم آمد و تا همه را از بیخ و بون نکندم خیالم راحت نشد.

دو سه تپه ای از علف و گیاه های بیگانه بلند شد. جایی گوسفندان و بز های جاده دوشنبه به خاروغ در بدخشان خالی که این همه را بخورند و فربیه شوند و شیر دهند و شادی فراوان به صاحبان شان آرند…

عکس های هم در فیسبوک گداشته ام در صورت دلخواه می توانید تماشا کنید.

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.10151048755142287.451547.843662286&type=1

1

Ёди ёри мехрубон ояд хаме

Боз Душанбе. Шахри дарахт, шахри мусики.

Шахри орзухои кудаки ва чавонии ман. Шахре ки чанги дохили пойи маро аз он канд, аммо дилбастагихоямро хазоронбаробар кард.

Шахри умеду маркази точикони чахонро баъд аз худуди 10 сол хохам дид ва боз салом хохам кард ба мардуми хамзабон ва хамдил ва ба умеди хамфикриву хамрохихои зиёд солхои дароз муштоки ин сафар будам.

Ба умеди хамрохиву хамдили барои расидан ба ояндаи муштарак ва ояндаи сарсабз.

Салом Душанбе! Дуруд Бадахшон!

3

ده سال دوری

این شعررا سه هفته پیش نوشته بودم اما صبر کردم تا ده سال کامل شود و بعد همخوان کنم.  ۱۰ ماه می سال ۲۰۰۲ از سمرقند به لندن آمدم. ده سال از دوران گذشت. دوران سرگردانی و سردرگمی.

زندگی در خیابانی به نام آخر جهان در مرکز لندن هم لذتی داشت اما به هیچ وجه برابر با لذت شب های سمرقند نبود.

حالا در امستردام هستم و هنوز هم شب های شبیه سمرقند و روزگاری ناب و گرمی مثل آن دوران را پیدا نکرده ام و متاسفانه جسارت برگشت را نیز ندارم.

از دوری و دیر بودن برای همه آرزوها و برنامه های روزگارم بیمارم. تمام بیماری هایم ریشه در دوری و غریبی دارد. باید این ریشه به آبهای تازه ای رساند تا دوباره سالم و سلامت باشم.

این هم شعری به مناسبت ده سال دوری خود از سمرقند نوشته ام:


ده سال دوری

ده سال است نیستم

ده سال است دیگر چراغ من نوری به خیابان نمی دهد

ده سال است

کلید خانه من

در جیب افراد بیگانه است


ده سال است

خانه من عاری از غبار من

ده سال است مادر من دنبال من بیگانه است

ده سال است

دوستان من غرق دریای فراموشی

غرق دنیای هماغوشی

با غربت من


ده سال است

خواهر من

مادر یک دختر نوسال است

ده سال است

هستی من دور از پروردگار است

ده سال است

پدرم منتظر شادی من

ده سال است

زندگی راه رفتن از پی دلدار است

ده سال است که شک و تردید

بین من و اصرار است


ده سال است

اندیشه من دلازار است

ده سال است

ثمر باغ طلا در شهر قند

همگی خار است

صد سال است

وطنم زار است

صد سال است دلم آوارست


***

2

Бо Flickr ошно хастед?

Намедонам ки Фликр то чи хад дар байни точикони корбарони интернети ошно бошад. Аммо мехохам аз шеваи истифодаи худам аз ин имкони маччони бигуям ба умеди ин ки шояд дустони дигар хам ин торнаморо чолиб ва муфид пайдо кунанд.

Фликр як фазои барои умум боз ва маччоние аст ки бештар барои бойгони кардани аксхои шахси ва пайдо кардани робитаи хунари бо аккосони дигар дар саросари чахон таррохи шудааст. Фликрро махали хубе барои нигахдори ва дар дастрас гузоштани аксхои хунари ва хусусии худ медонам. Хадаф аз муъарифии ин шабака низ ин аст ки мо рузона аксхои фаровоне аз худ ва мухити зиндагии худ ба ба навор бармедорем ва танхо руйи шабакахои махдуде онро мунташир мекунем ва ё руйи компутери худ "гурашон" мекунем. Дар холе ки метавонем аксхои худро бо саховати бештар дар ихтиёри дигарон бигзорем.

Фликр чойи хубе барои ин кор аст ки хатто барои шумо имкони фуруши аксро хам медихад! Харидорон метавонанд аз аксхои шумо дар сурати ниёз харидори кунанд.

Ман хам муддатест ки сафхаи худамро дар ин шабакаи ичтимоъи дорам. Одреси он ин аст: https://secure.flickr.com/photos/50966734@N03/

Аммо бисёре аз аккосони гайрихирфаи ва хам хирфайи аксхои худро тахти унвонхои мухталиф мунташир

мекунанд, яъне бо хакки интишори озод махдуд ва кобили фуруш ва …

Шевахои онро метавонед дар ин одрес бибинед ва ошно шавед: https://secure.flickr.com/creativecommons/

Аммо як навъи чадиди хаки корбарие хам муддатест дар байни хунамандони босаховат рохандози шудааст ки бо номи "криетив коммонс" ва ба англиси: Creative Commons license маъруф аст. Хар акс ва ё видеое ки ин навъи хакки интишорро дорост бо нишонаи дубор сс мунташир мешавад ва маънои он ори аз copy right – кори райт- аст. Копи райт бо нишони як бор С оварда мешавад ки барои хелехо ошно ва шинохта шудааст. Аммо нишони СС шояд на барои на хама равшан бошад.

Бояд таъкид кунам ки аз лихози рузноманигории онлайн ва интернети ниёз ба акс мисли оби хурдан аст ва инро хама медонем. Аммо чизе ки бисёре аз мо точикон намедонем ин аст ки аз Точикистон ва ё деху рустохои дурдасти кухистонии он акс дар дасти расонахо кам аст. Ва шумо бо як дурбини содда ва ё телефони дастии худ метавонед аксеро ба сабт бирасонед ки ниёзи расонахоеро метовонад бароварда кунад.

Точикистон ва хамин тавр Осиёи Миёна дар арсаи рузноманигории аккоси бисёр дасттанг ва заъиф аст ва ин бозор кории фаррох барои рузноманигорони байналмиллали эчод кардааст. Яъне онхо дар як сафари кутох акхое бармедоранд ки метавонанд муддатхо бо киммати хуб барои расонае бифрушанд. Коре ки точикони мо низ ба рохати метавонанд анчом диханд.

Холо агар шумо алока ба аккоси доред метавонед аз узв шудан дар Фликр шуруъ кунед ва аксхои хунари ва мустанади дигаронро тамошо кунед ва аксхои худро низ дар дастраси дигарон бигзоред. Ин барои шумо хам намунаи хуби кори ба унвони аккос мешавад ва хам ношинохтаву дур аз дасти дустонатон намемонед. 

Умедворам ки ин навишта рох ба як саргармии муфиде барои шумо ба вучуд орад. Он тавр ки имкон ва фазои чадидеро дар ихтиёри ман гузоштааст ва аз ин бобат хушхолам.

Метавонед аксе чанд аз ман дар ин шабака бибинед. Дар зимн имруз Рузи Малика дар Холланд буд ва ману Мехди рафта будем гардиш ва хам акс гирифтем. Метавонед аз ин аксхо дар Фликер тамошо кунед.
  —

зернавишт:
аксе ки хамрох бо ин матн мушташир шуда аз сафхаи Фликери банда аст ва аз рузи Маликаи Холланд.

1

Мардсолори, занхароси ва шарофати инсонии мо

Ин рузхо зиёд дар шабакахои интернети мехонам ки мо точикон хануз ба баробарии зану мард эътикод надорем ва барояш хар далеле меорем.

Хар ки ба тарзи худ. Ман хам назари худро дорам ва албатта бо назари афроде ки занро камтар ва ё ниме аз мард медонанд ду се хазор сол шояд фосила дорад.

Аммо вокеан ингуна аст? Оё чомеъа равшанфикри точик ин кадар дар таасуботи дини гарк аст ё далели дигаре хам хаст?

Хатман накши занон низ дар тахкир шуданашон кам нест ва сар ба зер мондани онхо ва сарбазер тарбият кардани духтарон ва духтарони худ таъсири амике дар идомаи мардсолори дар чомеъа доштааст.

Аммо мардсолори вокеан чист? Ба назари ман истилохи занхароси бештар муносибтар аст то мардсолори. Барои мисоли занони мо часур ва лалерихои зиёд доранд аммо мутаасифона теъдоди онхо каманд.

Хатто дар хамин шабакаи Файсбук хам бибинед метавачех мешавед теъдоди занон каманд аммо бо хамин камияти худ рохи дарозе омадаанд ва сина сипар кардаанд ва дар баробари тедоди афзуда ва хам мардони хамлаовар ва гохе бемантик истодаанд.

Ин харакати занонаи мост ки бовучуди ин хама тахкир ва бадбинихои мардон талош кардаем. Одати мо занон шояд ин аст ки ё дар банд мемонем ё вакте рахо мешавем вокеан рахо мешавем. Ин шояд чизест ки бархе аз падарон ва бародарон ва шавхаронро ташвик мекунад ки моро дар банд нигах доранд.

Аммо дар банд нигах дошатни занон одати мо точикон набуда ва нест. Чун занони точик аз кадим по ба пойи марди худ кишт карда ва чорводори карда ва фарзанд бузург кардаанд. Холо ки замона нав шуда мо чаро бояд кухна бошем? Он кадар кухна ки дигар хофизаи чомеъа низ онро дар ёд надорад ва мачбур аст аз кишвархои хамсояи истибдодзада карз бигирад. Аз навъи хичоб гирифта то одоби муошират.
Магар одобу муоширати точиконаи мо чи камие аз муоширати араби ё покистони дорад?

Ба назари ман факр ва тангдасти он эътибор ва солории мардонро ки дар кадим буда аз байн бурда. Хатто баъзе расмхо ва одобхои хуби мо точиконро низ аз байн бурда ва оне хам ки мегуянд гурусна дин надорад ва расму одоти куханро низ аз фарти факр наметавонад ба чо биёрад то хадде дуруст аст.

Аз дустон маъзарат мехохам ки ин навиштаи болоро бо забони англиси мунташир мекунам. Ин навиштаи тулонии веблогии ман дарбаргирандаи хамин чанд истилохест ки барои як навчавони камсини урупойи бо як нигох мефахмад ки манзур чист. Аммо мутаасифона барои мо точикон ин истилоххои конуни хануз дар чомеъа дуруст муъарифи нашуда ва на хама онхоро медонанд. Аммо писари хурдсоли хамсояи ман дар Холланд мефахмад ки манзури ин акс чист ва ниёз ба ин хама нваиштан нест. Бо ин ки бо забони модариаш навишта нашудааст.

Гохе шунидаам ки бархе аз точикон сарзамини худро чузъи чахон намедонанд. Инро борхо ва борхо шунидам ки  мегуянд гарб фарк дорад ва Гарб ё Габр аст ё сарвати бештаре дорад… ки хама бахонахоест барои тавчехи танбалихо.
 
Ман гарбзада нестам мисли хамон ки ватанзада хам нестам ва игрокгар ва ё бебахона худнамову азхудрози хам нестам. Хамаи хубихо ва бадихоро дар хама чойи дунё мебинам ва ба хуби метавонам бигуям мо бояд хануз бисёр омузем, чи аз хамсояи наздик ва чи аз хамсояи дур.

Аммо хайф аст ки мо гохе бедалел аз худрози хастем ва гохе бо хамсояхо душманем ва урупойихо низ гохе аз нигохе баъзе аз хамватанон "габр" анд. Яъне хамаи роххои омухтан аз тачрубахои дигаронро бастаанд ва карор доранд то абад дар хамин "бихишти ватании" худ кайф кунанд.

Аммо вокеъият чизи дигар аст. Онхое ки чашму гуш мебанданд ва аз омухтан ва пешрави мехаросанд хатман дар тагйироти ояанда манфаате барои худ намебинанд. Ва ба хамон нони хушки худ мехоханд басанда кунанд. Аммо онхое ки мехоханд омузанд, пешрафт кунанд ва аз дигарон биомузанд миллионхо нафаранд ва хатман муваффак хоханд шуд ва дигаронро низ бо худ хоханд бурд.

Аслан намехохам чомеъа садамадида ва тоза аз чанг сарберун задаи точикро ба хубу бад чудо кунам. На ин касди ман нест. Касди ман сухан аз баробарист. Баробарии зан ва мард ва шарафи инсонии мо хама баробар аст ва ба хеч чизе махдуд намешавад. На ба бозуи мардони варзишгор ва на дарозиву кутохии…..

… ادامه نوشته

2

بازگشت به پیشرفت

روز دوم راه اندازی اقدام برای بازگشت به خط فارسی ست که در صفحه زبان فارسی روی فیسبوک شروع شده. مبازره فرهنگی و قابل توجهی که دوستان روشنفکرم شروع کرده اند. من هم همراه و همفکر آنهایم
.راستی اگر نه امروز پس کی
 
امروز شاید آن روزی ست که بیش تر از همه نیاز به نوشتن با خط نیاکان را دارم. خطی که حدود بیست سال است با آن دست و پنجه نرم می کنم ولی تنها حروفچینیی آنرا آموخته ام و هنوز نیز با دست، یعنی با خودکار راحت نمی توانم بنویسم

.اما آیا این می تواند بهانه خوبی باشد برای نیاموختن؟ نه من فکر می کنم این باید ده سال را اختصاص بدهیم برای آموختن این خط تا بتوانیم خودرا یک فارسی زبان و میراث دار ادبیات کلاسیک فارسی بخوانیم.

سخت است بله می دانم اما…

… ادامه نوشته

0

Агар нерухои хоиричи аз мантака бираванд

ва ё нигох аз дур ба сарзамини дил

Чанд руз аст ки ба даргирихои поённопазири Точикистон ва Узбакистон фикр мекунам. Ба ин ки Точикистон дар огуши танги кухсор то кай метавонад дастнигар бошад. То кай Узбакистон роххои иртиботро зери багал мезанад ва то кай кишвархои Урупойи ва Омирико танхо ба манфаати худ фикр мекунанд?

Омрико ба тозаги дубора ба канори Узбакистон баргашта ва ба зуди Бритониё низ кадам ба чойи пойи Омрико мегузорад ва зери багали Узбакистонро бо хам махкам мегиранд то битавонад нерухои низоми ва тонкхои чангии худро аз Афгонистон берун кашад.

Афгонистон ба наздикии ду се сола бо ин хама мушкилот ва бадбахтихояш танхо хохад монд ва Толибон низ бародарони онхо хоханд шуду будора вориди чомеъа хоханд шуд ва шояд ба кишвархои хамманофеъ хамсоя бидуни визо рафту омад кунанд.

Осиёси Миёна аз сояи сиёхи ин вазъият дур нахохад монд.

Осиёи Миёна бахонахои зиёд барои "сахтгирихои бештар" хохад дошт ва хар ки на ба табъи дили уст чой дар он хок нахохад дошт.

Зимоми ин рафтори Узбакистон "дастнигарии муваккатии" Омрико ва Бритониё ба уст. То замоне ки Омрико ва Бритониё тамоми захирахои чангии худро бехатар аз тарики хоки Узбакистон (Термез) берун бикашанд Узбакистон "кушишхои худ барои сари кудрат монданашро" сареъ ва зуд амали хохал кард.

Точикистон маъсум мисли мардуми худ ва богурур мисли куххои худ бесамар дар ин бози дастнигари ду кишвари "дарбу догони" Эрон ва Афгонистон хохад монд.

Аз чехраи Имомали Рахмон пайдост ки тарчех медихад бо хамон бародарони руси худ машруб бихурад то бо Карзай ва Ахмадиначод намоз бихонад.

Вале ин муковимати маъсумона ва "нозхои" дернапояндаи ин кишвари нозанин то кай идома хохад дошт?

Ман дилам ба Точикистон бештар месузад то ба Самарканду Бухоро. Агар камари Точикистон бишканад дигар ки ба холи мо дили месузонад? Харчанд ин дилсузихои Точикистон низ муйе хам аз гаму дурии мо точикони бурунмарзи кам накарда.

Хамин ки бародраи камбагали дилсузу вафодоре дорем диламон шод аст. Худо сару икболашро баланд кунад.

Дар замин бора; Бухрони об дар Точикистон ва накши Афгонистон

Independent: A Dirty Deal http://www.independent.co.uk/news/world/politics/a-dirty-deal-uzbek-dictator-has-uk-over-a-barrel-7626972.html

0

“Тарин”хоро чи гуна интихоб кунем

(Идома)

        Дар дунёи мудерн фард мухим аст ва хамин тавр вижагихои хар фарде бар асоси тавонойи ва натичаи кори у санчида мешавад.

Дар навиштаи кабли хурдагири карда будам ба ин ки чаро мо бояд бар интихоби бехтарин рузноманигор бипардозем вакте ки рузномаи меъор ва бетарафе надорем.

Аммо афроде ки дар ин назарсанчии норавшан ба унвони 10 рузноманигори бартар интихоб шудаанд як вижагии ба хам шабех доранд. Калами бурро доранд ва бар масоили хассоси руз мураттаб менависанд. Мо медонем ки ин рузноманиорон хар кадом дар бахше кави хастанд ва бархе бар бахшхои дигари рузноманигори ва тавонойихои онхо ба хеч вачх бо хам баробар нест.

Мушкили ман бо ин афрод нест ки такрибан бо ними аз онхо робитаи дустии наздик дорам ва хатто метавонам бигуям ки аз корхояшон бисёр омухтаам ва хамчунон корхошонро дунбол мекунам.

Аммо интихоб кардани "таринхо" бояд бар асоси усуле бошад ки худи афроде ки ба унвони баранда ва ё бартар интихоб мешаванд эхсоси хаконии шоди ва кадрдони кунанд ва ин чоизаро агар чоиза аст чидди бигирад.

… ادامه نوشته

0

Вакте расона расона нест

Ин рузхо бо бахонаи 100 солагии "Бухорои Шариф" ки аввалин рузномаи форсизабон дар Осиёи Миёна буд дар Точикистон бахсу гуфтугухо ва тадбирхои зиёде барпост.

Аз тачлили 100 солагии рузноманигори гирифта то интихоби 10 рузноманигори бартари точик ва хам пурхонандатарин веблоги точики.

Бо сипоси фаровон аз дустоне ки аз банда низ ба унвони аввалин веблогнависи точик ёд мекунанд ва дигар дустонро низ дар чараён мегузоранд ки веблоги Самарканд Малакут аввалин веблоги точикист.

Дар Фейсбук байни дустони точик низ як мавзуъ матрах аст ки дуст дорам ба он на ба шакли сатхи ва ба унвони як кутохнавиштаи Фейсбуки балки ба унвони як навиштаи ба дил наздики веблоги посух дихам.

Вокеъият ин аст ки худуди 15 сол аст ки рузноманигори хирфайи хастам. Рузноманигори хирфайи ба маънои ин ки аз тарики рузноманигори харчи зиндагиамро дармеоварам ва на ба унвони ин ки рузноманигори хубу оли ва кордурустам. На хеч вакт ин хисро надоштаам. Чун касби рузноманигори иттилоърасонист ва хам иттилоъе ки дар тули ин хама сол талош доштам аз хар тарике ба мардум бирасонам нарасидааст ва борхо мачбур шудаам борхо ва борхо як мавзуъро мавриди накду барраси карор дихам ки ба мухотаб бирасад ва нарасидааст.
Бо фосилае ки аз мухотаби худ аз номувафактарини рузноманигоронам.

Аммо вокеъият мутаасифона ин аст ки барои мо хануз зуд аст ки рузноманигори муваффак интихоб кунем. Ва агар карор бошад интихоб шавад бояд мардум интихоб кунад на худи хабарнигорон.

Ба назари ман дар тули ин 100 сол рузноманигори дар чомеъаи точик баландихои каме доштааст ва пастихои зиёд ва пасти ба маънои сукут ва тарсуйи.

… ادامه نوشته

صفحه ها ... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15