0

زمین مادران من


رمان «زمین مادران» را با دو خط فارسی و سیریلیک نوشتم گذاشتم دو سه هفته دم بگیره و بعد با دید و نفس تازه بازخوانی کنم. نفهمیدم که چه طور از آن موقع تا به حال سه سال و هفت ماه گذشته!

البته نسخه سیریلیک آن در ماه مه همین سال در مجله «صدای شرق» منتشر شد. ولی نسخه فارسی آنرا همچنان در حال دمخوردن نگه داشته ام. ناشیر که دوست عزیزم حسین ستاره است هر بار می پرسد هنوز یک هفته که وعده دادی نرسیده؟ من هم می گویم هفته دیگر.

از این که برای کار دوست داشته ام به دردهای عزیز و شیرین مادرانم وقت ندارم دلگیر می شوم.
دلگیر می شوم که رمانی را به پاس خاطر زنان زحمتکش سرزمینم نوشته ام این قدر طول داده ام تا بازخوانی کنم.

باید بگویم که بازخوانی دفعه چهارم یا پنجم خواهد بود. ولی هنوز بازخوانی بازخوانی هارا هم دوست دارم انجام دهم تا کار وقتی به دست خواننده می رسد بیغلط و روان و خواندنی باشد.

امیدوارم که روزگار آرامش و وقت بیشتری به من دهد که باز بتوانم غرق نوشته هایم بشوم و کمتر درگیر رویدادهای زودگذر.

0

داستان آب گشت تاجیکی


روز و روزگاری در زمان زمانه قدیم. در یک ده دوردستی در کشوری در احاطه آب های سرد شمالی دختری سمرقندی مهمانی داده بود، به عنوان «آبگشت خوران تاجیکی». این دختر تمام دوستان خوب ایرانی خودرا دعوت کرده بود و برایشان غذا آماده کرده بود به نام آبگشت تاجیکی. و این غذارا داده بود دست دوستان اش تا بخوردند. دوستان ایرانی ایش هم نمی دانستند که آب گشت تاجیکی چه رنگ و بوی دارد و به- به و چه- چه می کردند و هر چه به دست شان بود می خوردند.

اما بعد از مدت ها و سال های زیاد و قرن های چند، آیینه ای جهان نمای سر از آسمان های آبی پایین می آورد و همه اصراهارا فاش می مند. تصویر واقعیی آب گشت تاجیکی را هم به دوستان این دختر بی هنر سمرقندی نشان می دهد. و این دختر سمرقندی از آن روز به بعد دیگر در تمام دنیا دیگر هیچ جایی پیدا نمی کند تا خودرا از شرمندگی همیشگی پنهان کند…

ولی دوستان اش که مهربان بودند و ایرانیان خوشنژاد و بامحبتی بودند به این دختر سمرقندی زیاد سخت نگرفتند و از گناهش زود گذشتند. اما گونه های این دختر سمرقندی که هیچ وقت و هیچ گاه عذاپختن بلد نبود، برای همیشه سرخ قابی ماند به عنوان نشانی از آن روز که آبروی ابگشت تاجیکی را برده بود.

و این دختر سمرقندی همین شهزاده است که حالا گیاهخواری می کند و دست از شادی و شور کشیده و در همان ده دوردست با همسر همدل و اهل فهم خود با امید به آب های آبی اطراف نگاه می کند و منتظر آن روز است که یک بار دیگر به آن دوستان اش آب گشت تاجیکی واقعی ضیافت کند. هرچند پختن این غذارا هنوز هم نیاموخته و در حال تحقیق و آموزش است…

پایان قصه شهرزاد و حالا وقت خواب…

0

Сарзамини дигар

Хамаи торнамохоро гаштиву хамаи веблогхои дуст доштаатро хонди, хамаи дустони худро дар Фейсбук дидиву аз навиштахояшон лаззат бурдиву норохат шудиву асабони шудиву дар бахсхо назар навиштиву куллигуйи карди, аксхои ошнову ноошнохоеро дидиву шод шудиву андухгин, филмхои кутохе дидиву таронахои шоду ношод гуш доди ва шаб тамом шудаасту хоб нест.

Хоб вакте дуртар аз хоки сарзамини орзухоят хасти камтар аст аслан чояшро ба андешахои беохир додааст.

Хобат намебарад ва ё ба хоб намерави фарке надорад, бедори хама чоро пур мекунад. Аз вокеият вахшат мекуни ки агар вокеан хоб наомад бояд чи кор кард?

Сигоре равшан кард? Филми тулонитаре дид? Аз ютюб листи яксоатаи таронахои хобовар пайдо карду гуш дод? Кадам зад? Шаробе боз карду хурд?

Вале боз хам вакте баъд аз ин хама хоб наояд чи мешавад кард?

Хар бор ки ба Самарканд занд мезанам ва дустеро пайдо мекунам ва дакикахо хохиш мекунам ки бигу вазъият ба кучо расида ва танхо ох мешунави ва сукут ин гуна шабхоро бояд пушти сар кунам.

Шабхое ки ба андозаи торихи сад солаи охир тул мекашад ва субх намешавад. Субх деррас мешавад.

Ва боз хам бедору бефойида интизор мемонам. Интизори чизе ки хануз намедонам номи он чист.

Вале медонам ки вактхое хадар мераванд ки баргашт нопазиранд.

Ва ман офтоби Самаркандро дар осмони Амстердам хеч вакт нахохад дид ва борони ин шахрро ба хоки сарзамини худ наметавонам бурд.

Пас шабхои ман бепоён ва рузхои ман хоболуда хоханд буд то барои худ сарзамини дигаре бисозам.

0

Сарпаноххои танхои

Нигина як орзу дорад сарпанохе барои худ дошта бошад ва даре ки  ба руйи хар ки дилаш хост боз кунад ва ё боз накунад. Хамин орзу уро ба Маскав овард. Албатта се соли пеш. Замоне ки фарзандашро бо хонаводаи шавхараш мегузошт дасту пояш меларзид ва чашмонаш аз ашки пинхон хушку хунин шуда буд.

… ادامه نوشته

0

Румон дар веблог ва ё комунисти мусалмон

 (бахши ду)

 

Як рӯзи зимистонии мисли имрӯз сард пирамард аз ҷой бархост ва рост ба сӯйи оғил рафт. Табар дар даст аз он берун омад ва рост ба сӯйи дарахти кучаки себе рафт ки намедонад чаро ҳамсараш  онро дӯст медошт. Ҳамсараш мӯътақид буд ки себи он дарахт камёб аст ва дар ҳеҷ ҷойи дигар себе чунин хушмазза нахӯрдааст. Он рӯз албатта ин дар ёди пирамард набуд вақте дарахтро аз бех бурид ва аз чуби он сандалӣ сохт. Чизе ки мардуми маҳал тақрибан аз ёд бурда буданд. Пиразан гиря мекарду такрор ба такрор мегуфт охир чаро сандалӣ, чаро аз чуби себи ман!?  Ва зор зор гиря мекард. Пирамард ки дигар фаҳмида буд чи коре карда, аммо ба рӯйи худ наовард.  

 

… ادامه نوشته

5

Румон дар веблог ва ё кумунисти мусалмон

Соли 2010 ро бо шафофият мехоҳам шуруъ кунам. Шафоф ва бо ҳамин чанд хонандае ки дорам ва ҳамеша лутф доранд пойи навиштаҳоям назар мегузоранд. Аслан ҳамроҳ бо шумое ки дар ҳоли хондани ин матлаб ҳастед, ин румони ҷадидро ба поён бирасонам. Ба ҷои ин ки ҳамаро бинависам ва бароятон аз тариқи имайл бифристам, ҳамин ҷо пора пора менависам ва дар дастраси шумо мегузорам. Ба умеди ин ки маро ба роҳи рости навиштан ҳидоят кунед.

Ин дафъаи аввал нест. Солҳои аввали веблогнависӣ ҳамин корро мекардам чун он замон навиштан бароям танҳо шеър ва достон буд. Бо чанд давру муаллақзаданҳое дар ин панҷ  шаш сол гузашта дубора баргаштам сари ҷои аввали худ. Ҷое ки дуст дорам бо хат  ва забони шево ва фаҳмо барои мардуме бинависам ки дар як ҷумла манзури маро дарк мекунанд ва хиёбони ба тасвир кашидаамро бидуни номовардан мешиносанд. Барои ҳамдилоне ки дар хонаҳояшон пирамарде зиндагӣ мекунад мисли ҳамин каҳрамони достони ман. Пирамарде гармо ва сармо дида. Пирмарде гургхуй ва оҳу табиат ки аз баландии тахаюлоти худ пойин намеояд. Пирамарде кумунист ва мусалмон.

Бо иҷозаи устодон ва адабдустон, ин ҳам аввалин пораи ин румон.

 1

Пирамард дарро бо зур боз кард ва барфи пушти дар ҷамъшударо бо дастонаш ба тарафе тела дод. Барф рӯйи  ҳавлиро сафедпӯш карда буд. Пирамард ба калӯши пояш фикр кард ва ба ин ки оё пойафзоли зимистонае дорад ки ба пой кунад. Чизе ба ёдаш наомад.

 Аҳли хонаводааш ҳануз дар хоби ноз буд. Аз ҷевони пушти дар ки ҷойи бозии набераи кучакаш буд, калуши кӯҳнаеро баровард, ба пой кард. Як кафши қадимии дигареро ба даст гирифт ва шуруъ кард ба канор кашидани барф. Роҳи борике пушти сараш ба ҷой мемонд. Ҳама ҷоро барф гирифта буд. Инқилоби сафеди барф дилашро шод мекард. Пирамарде ки дигар на шодиаш ҳувайдо буд ва на ғаму ғуссааш. Чеҳтааш ба санги сафеде табдил шуда. Ангор дигар ҳеч чизи рӯзгор ӯро ба шигифт нахоҳад овард.

 

Вақти намоз буд. Дар дил худоро шукр кард ки масҷид наздики хонааш аст. Аммо ба касоне фикр кард ки аз роҳи дур ба сӯйи масҷид хоҳанд омад. Аз дами дарвоза баргашт ва ба тарафи оғил рафт. Бо беле паҳн аз он берун омад ва шуруъ кард ба канор кашидани барф. Барфе ки лаҳза ба лаҳза ангор сангин мешуд. Ҳар беле ки баланд мекард ва ба канор мерехт ӯро ба ёди об меандохт ки тобистон  ба боғҳои маҳал руҳи сабз мебахшад. Дар дил гуфт бигзор биборад. Аммо сармо ва бебарқӣ ба ёдаш омад.

… ادامه نوشته

4

Падар инсони инзивоталабе шуда

 

Дишаб падарамро хоб дидам. Хоби бисёр возех. Бедор шудам ва чашм ба барфи пушти панчара ба у фикр кардам. Чехраи маъсум ва мехрубонашро медидам ки ба суи ман нигох мекард. Дар зехнам шуруъ кардам ба навиштан. Дар ман рухи пирамарде зинда шуд ки бисёр шабехи падарам буд. Шояд падари падар буд ки ман танхо рузи маргашро дар ёд дорам. Рузе ки мо хама ахли хонавода ба хавлии у расидем ва падар маро багал карду ба утоке ки пур аз мард буд ва канори сандали часади бечони падарбузург хобида буд бурд ва сарамро наздики руйи сафед ва ришдори у бурду гуфт бибус. Боборо дигар нахохи дид. Тарсида будам ва набусидам ва бар гардани падар бо ду дасти кучаки худ часпидам. У руямро наздики сурати падарбузург бурд ки гунахоям сардии руяшро ехсос кард. Се ё чахор сол доштам. Ин танхо сахнаест ки аз падарбузург дар ёд дорам. Мегуянд бисёр камхарф ва гушагир будааст.

 Холо ангор падар хам дар холи шабех шудан аст ба падари худ. Ман аммо сухбатхояшро дуст дорам. Чун бо хар касе харф намезанад, аммо бо ман хамеша дуст дорад сухбат кунад. Аз ину он. Аммо кутох ва равшан. Хамеша аз ман мехост рузгорашро руи когаз биёрам. Бинависам. У дикта кунад ва ман бинависам. Аммо хеч вакт иттифок науфтод. Мехостам худаш бинависад. Аммо намедонист бо кадом забон бинависад:  бо руси ки ба он мусаллат буд ва ё точики ё узбеки. Аммо то ба хол нанавиштааст. Шабу руз дар холи мутолеъа аст аммо дар навиштан эътимод ба нафси комиле надорад. Шояд хам менависад. Намедонам.

Модар ки чанд муддат инчо дар Амстердам мехмони ман буд хамааш аз падар харф мезад, гохе хуб гохе бад. Модар ба мо омухт ки падарро дуст дорем, хатто агар маст бошад, хатто агар бадахлок ва бадхарф бошад. Модар ба мо кумак мекард хубихои уро хуб бишносем ва дусташ дорем. Чун худи падар зиёд ба афкори бакия тавачух надошт ва дар шикастани хамаи чахорчубхои мардуми махал фаъол буд.

Модарро водор кардам хотироташро бинависад. Ва навишт. Худуди чахор дафтар навишт ва пеши ман гузошту рафт. Мегуяд хануз низ гох гудоре менависад. Аз модар хаёлам рохаттар аст чун чавонтар аз падар аст ва сархолтар, аммо аз падар дилам шур мезанад. Мехохам билохира рузгори уро руи когаз биоварам. Хадди акал шахсияти уро дар румоне мучассам кунам. Интури ангор карзи худро пеши падар адо кардаам. Шуруъ кардаам аммо худо кунад ки ба он хама навиштахои нотамомам напайвандад ва хадди акал битавонам то поёни соли 2010 ба поён расонам. Хотироти модарро хам мехохам инчо дар веблоги худ кам-кам мунташир кунам.

Соли 2010 ро ба соли навиштан табдил хохам кард. Навиштани мудовим ва барномарези шуда. Магар хамин орзуи тамоми даврони кудакиам набуд? пас чаро бо ба хол ба фардои беохар мегузорам намедонам.

Чизхое ки 30 сол аст дар магзам хона кардаанд ва рахоям намкунанд. Бояд бинависам то рохат шавам. Вагарна рухи гузашта ояндаамро хам ишгол хохад кард.

 

8

دل مادر

خواهر گفت، مادر، ببین این دختر دوستداشته ات که خود با یک پارچه لباس سفید می خواهد عروسی کند.
مادر یک آهی سبوک کشید و گف:
– پس بسیار خوشبخت است! 

… ادامه نوشته

1

زنگ آخیر در مداریس آموزش میانه

روز 25 می روز شادمانی و غمناکیست برای کودکان و جوانان کشور من. این روز آخیر درس و آغاز امتحانات است. در کشور های تازه تاسیسی که هنوز بعضی قوانین و ساختار زمان شوروی را در خود حفظ کرده اند، فضا و هوای تدریس فرق زیادی نکرده است.

همیشه یادم می ماند که چی گونه در این روز های آغاز و پایان خوانیش مادرم سر صبح برای پیدا کردن پنج شش دسته ی گل به خانه ی همسایه ها می رفت و یا از همسایه زن روس گل های سوسن و سنبول می خرید و به دست ما می داد تا به استادان دوست داشته امان تقدیم کنیم. 

هیچ گاه یادم نمی رود که در مکتبی به نام میرزا تورسونزاده، شاعر معروف تاجیک و در محلی به نام الکساندر پوشکین شاعر نامدار روس درس خوانده ام و در این روز- 25 می سال 1992 دقیقا یک سال بعد از به هم پاشیدن اتحاد شوروی با چشمان پوراشک با این درگاه و استادان عزیز آن خداحافیظی کردم و گل های خود را به دستان لرزان و هیجان زده ی معلم عزیزم مرحبا مقیموا سپاردم. هر دو در آغوش هم گرستیم و مادرم نیز، که از آغاز جشن اشک های خودرا جیلو گیری کرده نمی توانیست و باعث لرزیدن های صدای من هنگام سخنرانی و شعر خوانییم شوده بود.

آن احساس غریب را حالا در یاد ندارم. آن که دلم هم از شادی و هم از غم آن که دیگر جوانی و کودکیم به آخیر رسیده بود. چی قدر شیرین بود آن روزگاران. چی قدر به یاد ماندنی و عزیز. کاش باز در چونین فضايی بار دیگر قرار گیرم. نه این که دوباره کودک یا نوجوان باشم، بلکی در چونین یک فضای باشم و گذشته ای خودرا پیش نظر زنده کنم.

حالا که خواهر خردی یم نیز این روزرا از سر گذرانده است، خودرا بسیار سالخورده احساس می کنم.

زنگ آخیر عشق های اول

چی قدر روشن در یاد دارم که با همدرسی هایم بعد از شب نشینی و رقص و بازی های دورو دراز کفش های بلند پاشنه ای خود را به دست گریفتیم و به سوی شهر رفتیم. در آن شب نشینی که از روی عادت روس  دختران با لباس های سفید و بلند و پسران با شیم و شلوار سیاه رقص دوگانه ی والس می کردیم و در شانه های یکدیگر رازو ناگفته های را می گفتیم و می گریستیم و گاه از شادی و شراب مستانه می خندیدیم. شاد بودیم و بوسه ها به همدیگر بی اندیشه می دادیم و بی توقع و بی منت زر و زیور های خودرا و آریشات گران بهای خود را با همدیگر عوض می کردیم و می گفتیم:  فقط مرا در یاد دار. این بود در لب همه ی ما.
و همه به سوی پول شهر روان شودیم تا اولین شعاع های آفتاب را ببنیم و آرزو های شیرین خود را به او بگويیم و او به فلک برساند. رسم چنین بود.

چی قدر آرزوی زیاد داشتم که باید در یک جمله بیان می کردم. گفتم خدایا، مرا از خود راضی ساز و هیچ گاه و در هیچ کوجا سر خم نساز. و تا حال نمی دانم که این آرزو براورده شوده یا نه.

و تو که دستمال خوشبوی خود را به من داده بودی و از آن دوستت که همه شب دستان مرا مستانه می بوسید و از عشق می گفت، در قهر بودی. شما هر دو از آفتاب خواستید که با من باشید تا آخیر عمر خود. اما آفتاب مرا با خود بورد و مرا تا آخیر عمر از شما معصومانه ترین عشق های من دور بورد و در دوری ها و تنهايی ها رو به دنیاهای جدید و آدمان غریب گذاشت. شمایان هنوز آنجاید و شاید هر روز از آن پول می گذرید و نمی دانم که یاد آن شب و آن احساسات شیرین و پرآشوب را دارید یا نه.

حالا که می توانم نام شمایان را به زبان بیارم، چون به جای رسیده ام که حتا کسی مرا چنان که هستم نمی شناسد چی رسد به شمایان. تو که اسرار نام داری و همیشه ارام و شرمین بودی و تو که بابور نام داری و چون ببر بدقهرو تیزچنگال بودی. اما دیدم که بسیار شرم سار از کو چه ی ما می گذشتید و سر از شرم آن که برادرانتان زود تر از شما از من خواستگاری کرده بودند و شما هنوز دونبال کارو جای در جامیعه می گشتید. من همه را رد کردم و خود را نیز و تمام احساسات را نیز. و رفتم از پی روزگارو سفر و شهر های بیگانه. خود را به دست جریانی سپاردم که مرا به این اقیانوس آرام و سرد و تنهايی رسانده. اما به گذشته آرزوی برگشتم نیست، و نه پشیمانم، می خواهم بروم و بروم و ببنم از بلندیی ببنم که من کیستم و چرا باعث آزار این همه عزیزانی می شوم که مرا دوست دارند. شاید هنوز شیوه ی عشق و محبت را نیاموخته ام. شاید از خود می گوریزم و یا از آرزو های خود.

نوار خاطره ها

اما خاطره هایم را با هیچ چیزی عوض نخواهم کرد چون آن ها اساس من و وجود من اند. زنگ آخیر، زنگ آخیر… آن شعر و سرود عزیز نیز در یادم نیست و نه کتابی و دفتر خاطراتم که از ورق های زرد آنان پیدا کنم و برای خود بساریم. وای، خود را به کوجاها آورده ام که هیچ چیزی از من در آن نیست، هیچ نشانی از خوشبختی هایم و از غوصه هایم.

حالا مارینه تسویتا یوا، شاعر روس را درک می کنم که در دوری هايی در تاتاریستان نویشته بود “من لذت صحبت با کسی را پزمانم که با او بگویم: یادت هست که …. و این که… یاد داری آن روزرا…”

من یاد دارم اما کسی دیگری را ندارم که با من بر سردسترخوان این خاطره های شیرین و عزیز بنشیند. 
و زنگ از خاطیره ها بردارد. به من بگو که چی چیزی یاد داری ای تو، اگر کودکی های مرا و نوجوانی های مرا دیده ای و شادی های مرا در خاطیره های خویش نگه دار شده ای، ای یار، ای دوست، ای کنون نا آشنا و نا پیدا. از من یاد داری؟ 

3

تنبلیست یا اسیان

به خدا که دیلم نمی خواهد از پای کامپوتر بلند شوم صبحانه بخورم و اول  به دانشگاه بروم  و بعد از آن به کار. می دانم که روزی  خواهد رسید و برنامه روزانه ی من هم یک طور دیگر شروع خواهد شود و یک طور دیگر به پایان خواهد رسید. اما کی.

این ماه را همیشه تنبلانه گذرانیده ام. و همیشه یادم رفته است که خواهرام را با روز تولدش تبریک گویم. همان روزیرا که با دستان سرد سرد و شکم گوروسنه تر از پیشتر پشت در بیمارستان منتزیر بودم. منتزیر بودم که دایه از در براید و خبر برادر کوچکرا بیاورد. اما باز یک خواهری  به دونیا آمد. بعد از شهزاده، ماهزاده، گلزاده و  خانزاده به دونیا آمد. یادم است پدرم از من پرسید که ایا نامی را میدانم که با زاده تمام شود. من هیچ نامی  چونین به یاد نیاوردم، اما گفتم گلنازه خوب نیست. پدرم در افسورده گیی تمام غرق بود و بیش از این نمی خواست فکر کند و این آخرین خواهرمرا من نام گذاشتم. همین گونه برادرم محمد تنها و با ارمانهای خود با سرپرستی و نگهبانیی ما خواهرانش بزرگ شود.

از این روز حالا هفتده سال گذشته است. یعنی از کودکی و عم و شادی های من هفتده سال گذشته است. دریغ که خواهرانم هنوز دسترسیی کامیل به انترنت ندارند، تا بتوانم بگویم که بسیار دیلم برایشان تنگ است. بسیار تنگ …    

صفحه ها ... 1 2 3