Rigestaan

عکس از جنگ تاجکستان از نگاه فتوژورناليست روس گنادی راتشنکو

رادیو بی بی سی باز از شلوغیی ایران می گوید. ایران باز به شور آمده است، باز این جامعی عظیم و پرقدرت جوانان ایرانی نگران کشور خویشند. به نظرم این نشان خوب است. جنبش و حرکت نشان زنده گیست.  اما زنده گیی که با عوز خان باختن کسان باشد، زندگانی نیست. جنگ است و قوربانی. می شود جیلوی جنگ را گرفت؟  اری، اما چی گونه؟

NO WAR IN IRAN

To:  United Nations General Assembly
We, the undersigned, urge you, the members and officers of the United Nations General Assembly, to pass a resolution against and to use all of your diplomatic and political powers to prevent an attack on the sovereign nation of Iran by the United States of America and/or her allies.
Sincerely,
The Undersigned

آلونک       

بوی خوش چای
بوی خوش زعفران
و صحبت
صحبت گرم یاران
که هماویخته با ناله ی نای می آید
غوصه شیرین ایران
و تبسم
و سگار
و زمان...
 و  همان دختری
 که با شیوه ی آشنا خود می آید
و همه را یک-یک می پرسد
"What else would you like"

******************************

Сузан Сонтаг (Susan Sontag)- мунакид, нависанда ва файласуфи омрикоист, ки дар накди фарханг корхои дурахшоне навиштааст ва назароти у бар олимони урупои ва фаротар аз он бетаъсир набудааст.

Сонтагро бори аввал дар бахсхои дустони малакутии худ шинохтам ва ба корхои у алокаманд шудам. Холо накди уро рочеъ ба аккоси мехонам, ки бо номи "On photography" , яъне "Дар аккоси" соли 1977 дар Омрико ба табъ расидааст.

Ин чо факат як нуктаеро мехохам аз у бигуям, ки чи кадар назароти у дунёи андешаамро фаротар бурд ва ба чизхое диккати маро чалб кард, ки каблан ба ин нозуки аз онхо намеандешидам.

Дар кисми форсии сахфа аз он иброз доштам, ки тасвири дасти дуввум, ин ибораро аз Сонтаг гирифтам, дар шеъри мо точикон фаровон аст ва боиси камарзишии он хам шояд хамин аст. Мо точикон бештар аз он чизхое мегуем, ки худ ламс накардаем ва тарчубаи вокеи аз он надоштаем. Ва ё аз тачрубахои худ одат надорем бозу равшан ва бидуни шарм харф бизанем. Дар мо фарханги шарм бисёр кави ва то хадди махдудкунанда рушд кардааст. Мехохам дар ин чихати фарханги хеш тахкики доманадоре анчом дода шавад, чи банда чи дигарон мухим нест. Мухим ин аст, ки худро аз нигохи имруз бибинем. Танавуъи дар чомеаи имрузамон  мавчудро хазм кунем ва аз он ба рохати харф бизанем. 

Навиштахои Мехдии Чоми аз Сонтагро дар ин чо бихонед.

Назари бештар аз Сонтаг, М.Чоми

Назархо хеч вакт бетаъсир нестанд

Чанд рузест, ки дил ба форсинавиштан дорам ва хар чи бештар бо ин хат менависам, хамон кадар бештар ба он унс мегирам. Навиштан ба хатти форси бароям лаззате мисли хондани як румони баланд ва шавковаре мемонад, ки дилат мехонад бидонам охири он чи хохад шуд. Он кахрамон ба кучо хохад расид ва китоб хамон ба охир намерасад ва мачбур онро канор мегузорам то биравам ба корхои рузона ва дарсхои худ бирасам. То рузи дигар. То вакти дигар диламро пахлуи он мегузорам, то баробари вакт ба даст овардан аз паи идомаи достон бошам.

Ин рузхо навиштан ба форси бароям як саргармие шудааст, ки бо дилгарми ва шавк ва завк ва шодие омехтааст. Хушхолам, ки дигар аз он вахми форсинавиштан халос шудаам ва бесаводи ё камсаводии худро икрор шудаам. Танхо дар ин чихат нест, ки камсаводам, дар инглиси хам хамин гуна мушкилихои бисёр дорам. Аммо чи бок! Мо омадаем то биомузем ва ин ки худнамои ё сарбаланди аз он чи медонем ё намедонем.

Ва назарот. Чизе ки маро сард бебок ба онхо нигаристан махол аст. Хамеша назари касонро мухим ва муътабар донистаам. Мисли накд, ки дар рушди инсон бисёр бачо ва лозимист.

Мо точикон дуруст аст, ки дар форси мушкил дорем, аммо магар ин вакти он нест, ки онро биомузем. Онро аз бар кунем. Мисли ин ки як аср руси харф задем, мисли ин ки аз субх то шом узбаки гуфтем ва пушидем ва андешидему чизе нагуфтем. Холо ки хама кувваи худро ба омузиши англиси гузоштаем, чаро рузе як ё ду харф аз форси низ наомузем.

Назарот мегуфтам, ки мухиманд, аммо на хаамош. Огои Махчуб буд, ки сабаб шуд то ман форси нависиро шуруъ кунам. Аммо холо мегуянд, ки пинглиш бинависем, то хама бифахманд ва дарк кунанд. Магар карор ин аст, ки хама моро бифахмад. Агар вокеан ин кадар хам хамабоб ва хамашунав мавзуест, бояд инглиси навишт  то ХАМА бифахманд.

Хат бисёр накши мухим дорад дар иртиботи фарханги ва хатто бефархангии мардум. Вакте аз ишк мегуем ва ё вакте ки мехохем касеро сарзаниш кунем ба хамон забоне мегуем ки ба мо наздик аст.

Пинглиш хате нест, ки мушкили моро хал кунад. Мушкили моро пуштикор ва омузиши ин хатхои чоуфтода ва расман пазируфтаи форси ва кирилик метавонад хал кунад. Агар точикон хоханд ки хам лаълро ба даст оранду хам ёрро наранчонанд, бо ман ва хатто бехтар аз ман хати форсии худро такмил диханд. Ва агар хам эрониён дил ба мо кардаанд, биёянд кирилик омузанд. Вагарна дунёи мачбури ки нест.

Махчуби азиз, аз ман кина ба дил нагиред, аммо ин назари ман аст. Ман хеч гох аз паи хамаги сохтани дунёи худ ва ё андешахову шавкхои худ нагаштаам. Дар паи орзухои парешони худам. Агар касе ба ин гулистони мо майл карда кадам руи чашм. 

Мо точикон  истеъдоди фавкулъода дар омузиши забонхо дорем. Мо ки 80% хама сезабона хастем. Магар як хатти форси ин кадар муаммо шуд? На. Факат замон мехохад, ки мо онро дорем, ё фикр мекунем, ки дорем.
   

َA Nobel Novelist,
a documentary by Bahman Maghsoudlu


Дар солуни Донишгохи СОАС- и Ландан намоиши филми Бахмани Максудлу филмсози маъруфи иронии мукими Омрикоро ба намоиш гузоштанд. Ин филми мустанад аввалин ва охирин филме аз зиндагии нависандаи махбуби иронии Ахмад Махмуд буд, ки бо навиштани романи "Хамсояхо"  шухрат касб мекунад ва бо хамин роман робитаи у бо давлат ру ба табохи меорад. Романи мазкур аз равобити самимона ва инсонии чавоне бо хамсояаш кисса мекунад, ки зане буд бо шавхари бадкирдоре ба сар мебурд ва мудом зери латту куби у карор мегирифт. Ин роман бо вучуди махбубияташ дар байни мардум, замоне ба тавкиф ру ба ру мешавад ва бештарин нусхахои онро адабдустони ирони аз нусхахои таккаллуби ва махфи хонанд.

Ахмади Махмуд ки соли 2002 аз дунё даргузашт, дар тули умри хеш хеч вакт рози нашуда ки дар матбуоти Ирон назари худ ва мусохибае аз у ба табъ бирасад. Танхо равобити дустонаи у бо филмсоз Максудлу ва исророти у далели чилуи дурбин омадани нависанда гардидааст.

"A Nobel Novelist" ки унвони филми мазкур аст, ба бинандагон бисёр писанд омад ва чанде аз онхо ба филмсоз арзи сипос намуданд, ки дунёи чавони ва хотироти ширини ватанро бар онхо дубора ёдовар намудааст. Беш аз хама нукоте ки филмсоз аз фарханги тасвири ва дастовардхои ками у аз бойгонии акс ва асноди рочеъ ба ашхоси маъруфи ирони баён намуд, мавчи бахсу андешахоеро дар зехни шунавандагон бедор намуд.
گذارش مهدی جامی را از این فلم در سایت فارسیی بی بی سی بخوانید
Гузориши Мехдии Чомиро аз ин намоиш дар сайти форсии Би Би Си бихонед. 

How unbearable is loneliness,
even for a wolf...

*** 
در چشمان پنجره
با ران می لغزد
و گلدان رنگباخته ی 
گل های  پژمورده ی خویش را
سخت در آغوش گرفته است.

روز  دیریست  رفته است

 در قلب تاریک شب
شمعی می سوزد
 و
روباهی می نالد.

*** 

دوستی روباه
 خیلی کودک بودم و هیچ راز پنهانی از کس نداشتم. آن روز ها بسیار خوشبین
و شاد بودم. شیره ی شادیرا میمکیدم و هیچ تمام نمیشود. هر چی در دل داشتم
بر زبان نیزآن داشتم. ودوستان  بسیار.
همه چیز از آن روباه شوروع شود. شبها که از مدرسه می آمدم همیشه اورا میدیدم
که بیخانومان به نظر می آمد و هتا گروسنه. اولها نانی می دادمش و نوازیشش
میکردم.
به من بسیار رام شوده بود و من نیز به او. بلاخر به خانه آوردمش. همین طور
یک دو سال می آمد و میرفت. می آمد و بعضا نمیرفت. وقت های که نمیرفت بسیار
خوشهال می شودم و وقت های که می رفت می دانیستم که بدون شک خواهد برگشت. 
حالا نیم سال است که گذشته است. از من نیگران است.
نمی داند که از آن که مرغهای مرا برده است،
با او چی خواهم کرد.
من نیز نمیدانم که چی خواهم کرد. منی که هم اورا از دست داده ام و هم تمام
مرغانمرا چی میتوانم بکونم. مشکل من مرغ ها نیست، بلکی مرغ دلم است که
او با خود برده است. شاید هدف بدی نداشت، شاید تبیعتش این است.
اما این مهم نیست مهم این است که
مرغ دل مرا برده است. مهری که من با او ورزیدم نتوانست جلوی مکر اورا 
  بگیرد.
این روز ها حزورشرا احساس میکنم. احساس میکنم که مرا نظاره میکند. 
احساس میکنم که از من هنوز دست نبرداشده است و شبها و صبحها می آید
و از پنجره من به داخل نگاه میکند. این بار نمیدانم که چی میخواهد. 
شاید نور خیره چراغ است که اورا به این ترفها میآرد،
وگرنه میدانم خانه دور از شهر ساخته است و از مردوم بیزار است، همچنان که آن
روزها نیز بیزار بود.نمیدانم چرا اینرا مینویسم. شاید برای این که میخواهم از
 مکر در امان باشم.این دفعه هشیار باشم. 
اما دیگر چی ارزیشی دارد.  قفس خالیست و بیرون زمستان است.
باد نوبترا به باران داده است. بهار که شود پرنده ی را رام خواهم کرد.
 پرنده جوز پرواز چیزی دیگر نخواهد آموخت. باز نمیدانم... 

آسیاب به نوبت 



میبرد و میارد


آرامیش خودرا محفوظ داشتیم اگر
 


آرامیش اورا  محفوظ داشتیم 



Оромиши худро махфуз доштем агар
Оромиши уро махфуз доштем
Бидех бистони замон ин будасту хаст
بده بستان زمان این بودستو هست